wtorek, 28 lipca 2026

Thelemiczny mistycyzm, cz. 2: Teoria

autor: IAO131


Czym jest mistycyzm, pojmowany jako cel? Jest on bezpośrednim doświadczeniem ostatecznego duchowego Celu/Prawdy.



I. Natura Mistycznego Celu

 

Jaka jest podstawowa, zasadnicza natura tej duchowej „Prawdy” lub duchowego „Celu”? Cel Mistyczny polega na przekroczeniu naszej zwykłej świadomości wielości i dualności, aby osiągnąć Mistyczną Świadomość Jedności.

"Otchłań zwana jest również „Piekłem” i „Wielością”. Ludzie nazywają ją „Świadomością” i „Wszechświatem”."
Księga Kłamstw, rozdz.10


Nasz normalny stan świadomości nazywa się „Wiele” (Many) lub „Dwoje” (Two). (01) (02)


  • Wiele (Wielość): Zazwyczaj jesteśmy świadomi wielu „rzeczy” na świecie, w tym mnogości obiektów naszej świadomości. Drzewa różnią się od stołów, które różnią się od ptaków, które różnią się od chmur et cetera.

  • Dwoje (Dwoistość): Nasza normalna świadomość jest czasami nazywana „Dwojgiem” lub „dwoistością”, ponieważ istnieje fundamentalny podział w naszej świadomości pomiędzy (a) naszym „ja” i (b) światem. Czasami wyraża się to jako opozycja pomiędzy podmiotem i przedmiotem lub opozycja pomiędzy ego i nie-ego.



Głęboko wewnątrz każdego człowieka kryje się niezadowolenie. Kiedy przeanalizujemy jego naturę, dojdziemy do konkluzji, iż ta dolegliwość wywodzi się z wiary w dwie rzeczy, w siebie i nie-siebie, i w zachodzący pomiędzy nimi konflikt. Oto ograniczenie Woli: (...). Problem polega na tym, jak zniszczyć tę percepcję dwoistości i jak osiągnąć zrozumienie jedności.

Liber CL vel לענ, Sandał, De Lege Libellum




Mistyczny cel wiąże się z przekroczeniem naszej zwykłej świadomości Wiele/Dwoje i osiągnięciem świadomości Jedności/Jedni.

  • Cel nazywany jest Jednością, ponieważ odnosi się do zjednoczenia świadomości: jest to zjednoczenie wielości obiektów świadomości, a także bardziej podstawowe zjednoczenie podmiotu i obiektu(ów) tejże świadomości.

  • Ponieważ świadomość „ja” lub „ego” wymaga pewnego rodzaju rozróżnienia między nim a czymś innym, mówi się, że „ja”/ego „umiera”, „rozpuszcza się” lub „łączy” się w tym Zjednoczeniu.

  • Ponieważ nie ma rozróżnienia między czymkolwiek, włączając w to siebie i innych, owo Zjednoczenie nazywa się czasami „Niedualizmem”. Definiując mistyczny cel przez to, czym on nie jest (tj. nie jest dualizmem), nazwa „niedualizm” unika definiowania owego celu przez to, czym on jest. Definiowanie rzeczy „negatywnie” w ten sposób jest powszechną metodą mistyków. Jest to często przydatne, ponieważ stwierdzenie czegoś „pozytywnego” na temat mistycznego doświadczenia (np. „jest Jednią”) pozwala na wprowadzenie różnych metafizycznych propozycji (np. „Jednia jest Keter” lub „Jednia jest Bogiem” lub „Jednia jest oddzielona od Wielu”). Definiowanie to możliwa też wprowadzenie teorii i przekonań, jednak te teorie i przekonania są formami racjonalno-intelektualnego umysłu, które mistyk próbuje przekroczyć, bezpośrednio przenikając do mistycznego celu, który jest poza racjonalno-intelektualnym myśleniem. Ponadto, stwierdzenie czegoś „pozytywnego” o mistycznym celu pozwala na rozpoczęcie dokonywania rozróżnień – (np. „Jeśli Jednia jest nieskończona, nie obejmuje skończonego”; „Jeśli Jednia jest dobra, nie obejmuje złego”; „Jeśli Cel jest potężny, nie obejmuje słabości” itd.) – jednak jest on poza rozróżnieniami. Niemniej jednak, definiowanie doświadczenia mistycznego negatywnie lub pozytywnie nadal je definiuje, a – jak zostanie to wielokrotnie zaobserwowane – jest ono ostatecznie niewyrażalne.


Kwintesencją [życia] jest czyste Światło, bezforemna ekstaza i nieograniczenie. W tym Świetle nic nie istnieje, gdyż jest Ono homogeniczne. Dlatego też człowiek nazwał je Ciszą i Ciemnością, i Nicością. Na nic jednak nazewnictwo. Słowa implikują dualność i są źródłem fałszu oraz nieporozumienia.”

Liber CL vel לענ, Sandał, De Lege Libellum



W Thelemie tę Jedność często określa się mianem „Nikim” (None) zamiast „Jedną” (One). To „Nikim” nazywane jest również „Nic” (Naught), „Zerem” lub „0”. Ma to swoje uzasadnienie w Księdze Prawa (I:27), gdzie napisano: „O Nuit, trwałości Niebios, niech ludzie mówią o Tobie nie jako o jednej, ale jako o Nikim, i niech nie mówią o tobie wcale, gdyż tyś trwałością!

  • Rozumie się, że nawet to określenie „Nikim” nie jest idealne. Najlepiej byłoby nie czynić tego w ogóle („niech nie mówią o tobie wcale”), a to z powodu niewyrażalnego mistycznego celu, o którym wspomniano wcześniej.

  • Jednym z powodów, dla których zamiast „Jeden” używa się pojęcia „Żaden”, jest to, że liczba 1 implikuje „odchylenie”, o ile jest liczbą dodatnią (przeciwstawną i równoważoną przez liczby ujemne). Zatem „zjednoczenie przeciwieństw” (termin określający Mistyczny Celu) można postrzegać jako znajdujące się między „X” ego a „-X” nie-ego; gdy połączymy je, X+(-X), otrzymamy Zero lub Nic.

  • To „Nikim” nie jest brakiem czegoś, jest Tym, co zawiera wszystkie rzeczy i Tym, co byłoby rezultatem, gdyby wszystkie rzeczy się zjednoczyły, znosząc się przy tym nawzajem. Dalszą symbolikę tego Nikim/Nic/0 można przestudiować w Księdze Thota w odniesieniu to Atu 0: Głupca.

  • Na koniec musimy pamiętać, że „Nikim” – tak jak każde inne imię, tytuł czy opis – ostatecznie nie jest w stanie opisać niewyrażalnej natury mistycznego celu.



II. Charakterystyka celu mistycznego


Podstawową cechą mistycznego celu jest jego niezróżnicowana Jedność. Istnieje również kilka innych cech doświadczenia mistycznego, które są uniwersalne dla wszystkich mistyków z różnych epok i kultur. Cechy, którymi odznacza się mistyczny cel to:



1. Niezróżnicowana jedność – To właśnie omawiany mistyczny proces obdarza nas bezpośrednim doświadczeniem Jedności wszystkich rzeczy i ostatecznym utożsamieniem się z nią. Niezależnie od tego, czy Jedność ta nazywana jest „Niedualizmem”, „Jednią”, „Nicością”, „Wszystkim”, „Nieskończonością”, „Bogiem”, „Absolutem”, „Kryszną”, „Brahmanem”, „Pustką”, „Naturą Buddy”, „Ciszą”, „Ciemnością” czy „Światłem”, jest to ta sama fundamentalna idea niezróżnicowanego, niepodzielonego Tego. Istnieją dwa rodzaje Jedności, które w istocie są dwiema stronami tej samej monety, że tak powiem: Jedność introwertyczna i Jedność ekstrawertyczna:

a) Jedność introwertyczna – niezróżnicowana jedność poza wszelkimi zmysłami, myśleniem, formami i obrazami. Nie ma „rzeczy” ani zróżnicowania; istnieje po prostu niezróżnicowana jedność. Nazywa się ją „introwertyczną”, ponieważ mistyk „patrzy do wewnątrz”, poza wszelkie zmysłowe i intelektualne treści świadomości, aby przeniknąć do niezróżnicowanej Jedności u podstaw wszystkich rzeczy. Często mówi się o niej jako o czymś „poza zmysłami”, „poza obrazami”, „poza przestrzenią”, „poza czasem” i „poza przyczynowością”.

b) Jedność ekstrawertyczna – niezróżnicowana jedność postrzegana w świecie, zazwyczaj wyrażana jako „Wszystko jest Jednym”. Jedność ekstrawertyczna „patrzy na zewnątrz”, na świat zmysłów i widzi Jedność przenikającą pozorną różnorodność i wielość. Świat zmysłów (świat doświadczany zmysłami) ulega transformacji lub przeobrażeniu, nie w tym sensie, że cokolwiek zmienia się w świecie zmysłów, ale w samym sposobie widzenia tego świata, tak że postrzegana jest Jedność, a nie wielość.


Jedność introwertyczna:
• “Wszystko rozpuści się w bezforemnym Świetle Jedni,Liber CL vel לענ, Sandał, De Lege Libellum
• “Nie widzieli Boga; nie widzieli Jego Wyobrażenia; wstąpili do Pałacu Niewysłowionej Wspaniałości.” Liber Cordis Cincti Serpente sub figura LXV, V:35

Jedność ekstrawertyczna:
• Wszystko jest Jednią.”Liber Alef. Księga mądrości i szaleństwa, rozdz. 187
• 
“Nie ma dwóch identycznych twarzy, a tym bardziej dwóch takowych osób. Niewysłowiona jest wielość form i niezmierzona różnorodność piękna, lecz we wszystkim tkwi pieczęć jedności.”Nowy komentarz do Liber AL, I:52



2. Poczucie rzeczywistości/obiektywizm – Mistyczny cel, niezróżnicowana jedność, jest odczuwany lub intuicyjnie postrzegany jako obiektywny i realny. Często mówi się, że jest „bardziej realny” niż nasza normalna, „dualistyczna” świadomość, którą w związku z tym określa się mianem „iluzji”. To właśnie intuicyjny wgląd jest zazwyczaj nazywany „gnozą”, bezpośrednią, doświadczalną „wiedzą”, uświadamiającą że niezróżnicowana jedność jest prawdziwa; to właśnie nieracjonalna „pewność” dana nam przez doświadczenie mistyczne.


“[Samadhi]. Odczuwa się je z tak mocnym wewnętrznym przekonaniem, z jakim rozróżnia się życie na jawie od snu.”

Osiem wykładów o jodze, Joga dla cykorów: wykład czwarty



3. Głęboko odczuwalny pozytywny nastrój – Mam tu na myśli „pokój” i „błogość”, o których mówił praktycznie każdy mistyk w historii (w sanskrycie zwane „ananda”). Czasami określa się je mianem „miłości”, „radości” lub praktycznie każdej innej pozytywnej emocji, która wzrasta wykładniczo, np. „doskonałe szczęście”, jak to ujęto w Liber XV: Msza Gnostycka.


“Wówczas adepta ogarnęła błogość, znalazł się poza nią i przekroczył nieumiarkowanie nieumiarkowania. Ciało jego zadrżało i pochyliło się pod brzemieniem błogości tegoż nieumiarkowania i ostatecznej bezimienności.”

Liber Cordis Cincti Serpente, II:45-46


4. Poczucie świętości – Jest to intuicyjne, bezpośrednie odczucie świętości lub boskiej natury tego mistycznego doświadczenia. Rudolf Otto nazywa je „numinosum”, co opisuje jako odnoszące się do poczucia ogromnej tajemnicy, która jest jednocześnie (a) okropna/straszna (powoduje drżenie i cześć; „bojaźń Bożą” judaizmu) i (b) fascynująca/oczarowująca. To poczucie świętości jest ogólnie związane z różnymi mistykami interpretującymi swoje doświadczenie jako odnoszące się do Boga lub Boskości. Jest to również w pewnym stopniu związane z głęboko odczuwanym pozytywnym nastrojem, ale niekoniecznie z nim tożsame; można czuć się błogo bez poczucia świętości i odwrotnie.


“Wierzę w jednego tajemnego i niewysłowionego Pana.”
Liber XV: Msza Gnostycka


5. Niewyrażalność – Odnosi się to do faktu, że doświadczenie mistyczne jest powszechnie uważane za „niewyrażalne”. Oznacza to, że doświadczenie mistyczne znajduje się ostatecznie poza słowami; nie da się go opisać. Jedno z najbardziej klasycznych sformułowań tej idei pochodzi z Tao Te Cing (Daodejing): „Tao, które można wyrazić słowami, nie jest prawdziwym Tao”. Chociaż mistyczny cel jest niewyrażalny, mistycy mają tendencję do pisania o nim bez końca. Na przykład, wcześniej wspomniany wers z Tao Te Ching jest poprzedzony 80 kolejnymi rozdziałami o naturze Tao. Chociaż cisza najdokładniej oddałaby niewyrażalną naturę mistycznego celu, mistycy często czują potrzebę komunikowania się na temat Prawdy, której doświadczają, i dlatego muszą uciekać się do słów, metafor i symboli, niezależnie od ich nieadekwatności. Niewyrażalność doświadczenia mistycznego jest powodem, dla którego mistycy powszechnie twierdzą, że cel mistyczny jest „poza słowami”, „poza rozumem” lub „ponadracjonalny” lub „poza definicją”.


“Krok po kroku, kiedy wasze oczy staną się silniejsze, odsłonimy niewysłowioną chwałę Ścieżki Adeptów i jej nienazwany cel.”
Liber Porta Lucis, wers 14


6. Paradoksalność – Odnosi się to do logicznych sprzeczności, które pojawiają się, gdy dokonuje się racjonalnej analizy różnych definicji i opisów doświadczenia mistycznego. Paradoksalność jest naturalnym wynikiem tożsamości przeciwieństw, która występuje w doświadczeniu mistycznym z racji faktu, że przekracza ono normalną dualność percepcji i mowy. Mistycy używają wielu terminów odnoszących się do doświadczenia mistycznego, które wydają się być rażącymi sprzecznościami. Istnieje niezliczona ilość przykładów tego w całej literaturze mistycznej:

  • w spoczynku swym — wciąż bez wytchnienia” (Upaniszada Isa)

  • olśniewająca ciemność” (Henryk Suzon)

  • ukryte światło” (Tao Te Cing)

  • Jedno jest wszystkim i nie jest niczym z tego wszystkiego.” (Plotyn)

  • Bo jestem pierwszą i ostatnią. Jestem czczona i pogardzana. Jestem nierządnicą i świętą.” (Grzmot: Umysł doskonały)

  • Jestem światłem i jestem nocą, i tym, co poza nimi. Jestem mową i jestem milczeniem, i tym, co poza nimi. Jestem życiem i jestem śmiercią, i tym, co poza nimi.” (Wizja i głos, Zawołanie 1. etyru)

  • Nie ma ani podmiotu, ani orzeczenia, nie ma również zaprzeczenia ich obu.” (Księga kłamstw)

  • światło niepożądane, najbardziej pociągające” (Liber AL, II:61), et cetera. 

“To jest wielkie misterium boskich sefirot znajdujących się ponad Otchłanią. Pod nią zaprzeczenie oznacza podział. Ponad nią zaprzeczenie jest Zjednoczeniem. Nic nie jest bardziej prawdziwe oprócz zaprzeczenia, które zaprzecza samemu sobie.”
Wizja i głos, Zawołanie 5. etyru


Istnieje zatem kilka cech, które można uznać za prawdziwe w odniesieniu do doświadczenia mistycznego, niezależnie od okresu czy kultury. Podstawową cechą jest doświadczenie niezróżnicowanej jedności – jest to cecha definiująca cel mistyczny i zawsze obecna w jakiejś formie. Inne cechy to intuicyjne poczucie obiektywności lub rzeczywistości (doświadczenie mistyczne jest postrzegane jako prawdziwe i z ponadracjonalną pewnością), głęboko odczuwany pozytywny nastrój (radość, błogość, spokój), poczucie świętości (wzniosłości, numinosum, boskości), niewyrażalność (poza słowami i opisem) oraz paradoksalność (opisy są logicznie sprzeczne).

Należy zauważyć, że relacje doświadczenia mistycznego niekoniecznie obejmują wszystkich 6 z tych cech naraz. Czasami podkreśla się niewyrażalność, czasami błogość pozytywnych emocji, czasami wskazuje się na paradoksalność, itd. Niektóre kultury wskazują na różne cechy - na przykład sufizm ma tendencję do podkreślania pozytywnych emocji błogości i miłości, podczas gdy buddyzm ma tendencję do mówienia o niewyrażalności. Niektórzy mistycy wyrażają się z dużo większą jasnością, podczas gdy inni piszą z dużo bardziej romantycznym poetyzmem; niektórzy starają się mówić racjonalnie, podczas gdy inni posługują się przypowieścią lub metaforą. Niemniej jednak, wszystkie odnoszą się do tego samego mistycznego doświadczenia. Gdy różne wypowiedzi mistyka zostaną zebrane razem, zwykle obejmują większość lub wszystkie z tych cech. Thelema w szczególności jest systemem, w którym występują wszystkie z tych cech odnoszących się do doświadczenia mistycznego.



III. Różne symbole mistycznego celu


Ponieważ istniało wielu mistyków, istnieje co najmniej tyle samo różnych symboli, nazw, tytułów i metafor opisujących mistyczny cel. Każdy z tych symboli implikuje pogląd na świat lub różne twierdzenia metafizyczne, co jest jedną z ich wad. Każdy symbol jest obrazem a ponieważ mistyczny cel ostatecznie wykracza poza wszelkie obrazy, nazwy, formy i wszelkie inne cząstkowe zjawiska, nie istnieje symbol, który mógłby być uznany za jedyny i „prawdziwy”. Wszystkie one są ostatecznie „degradacjami” Prawdy. Mogą być tylko drogowskazami – palcami wskazującymi na księżyc, że tak powiem – i muszą być traktowane jako takie. Niemniej jednak symbole są również pomocne, ponieważ mogą pomóc nam zrozumieć naturę mistycznego celu lub przynajmniej język i idee otaczające go w ramach danego systemu.


Szybko zauważymy, że te symbole się nakładają. Czasami jednostka używa wielu z tych metafor/symboli jednocześnie. Ostatecznie wszystkie odnoszą się do tego samego mistycznego celu. Ogólnie rzecz biorąc, Zachód zazwyczaj wyjaśnia mistyczny cel jako rodzaj ostatecznego Bytu, podczas gdy Wschód – jako rodzaj ostatecznego Stanu Bytu (choć istnieją przykłady, gdzie jest odwrotnie). 


“Jeśli w jakikolwiek sposób mamy ukazać Niewyrażalne, musimy to uczynić poprzez degradację. Każdy symbol jest bluźnierstwem przeciwko Prawdzie, którą oznacza.”
–The Big Stick
, Equinox I:4


Augoeides - Lytton w powieści Zanoni nazywa go Adonai i osobiście, często używam tego imienia w swoich notatkach. Abramelin zwie go Świętym Aniołem Stróżem. Przyjmuję również to, ponieważ:
   1. System Abramelina jest tak prosty i skuteczny.
   2. Wszystkie teorie wszechświata są absurdalne, lepiej jest mówić językiem teorii ewidentnie absurdalnej, aby upokorzyć człowieka metafizycznego.
   3. Nawet dziecko może to zrozumieć.

* Teozofowie nazywają go Wyższym Ja, Cichym Obserwatorem lub Wielkim Mistrzem.
* Złoty Brzask nazywa go Geniuszem.
* Gnostycy zwą go Logosem.
* Zoroaster mówi o zjednoczeniu wszystkich tych symboli w formie Lwa — patrz Wyrocznie Chaldejskie.
* Anna Kingsford zwie go Adonai (Clothed with the Sun).
* Buddyści nazywają go Adi-Buddą — (twierdzi H. P. [Bławatska])
* Bhagawadgita zwie go Wisznu (rozdział 11).
* I-Cing nazywa go „Wielkim Człowiekiem”.
* W Kabale zwą go Jechida.

Otrzymujemy również metafizyczną analizę Jego natury i jest ona głębsza i głębsza zgodnie z subtelnością pisarza. Ponieważ ta wizja — to wszystko jest jednym i tym samym zjawiskiem, różnie zabarwionym przez nasze różne Ruach [umysły] — jest, jak sądzę, pierwszym i ostatnim ze wszystkich Duchowych Doświadczeń. Chociaż jest On przypisywany Malkut [dziesiątej sefirze] i Drzwiom Ścieżki Jego ocienienia, jest On także w Keter [pierwszej sefirze] (Keter jest w Malkut, a Malkut w Keter — „jako na górze, tak i na dole”), a koniec „Ścieżki Mądr
ości” jest tożsamością z Nim. Tak więc, podczas gdy jest On Świętym Aniołem Stróżem, jest On także Hua [sekretny tytuł Keter, dosłownie „On”] i Tao [Wielki Początek w I-Cing].

Ponieważ Intra Nobis Regnum deI [I.N.R.I., „Królestwo Boże jest w nas/wewnątrz”], wszystko jest w Nas samych, a wszelkie doświadczenie duchowe jest mniej lub bardziej pełnym objawieniem Jego samego. Jednakże tylko w Środkowym Filarze Jego manifestacja jest w jakikolwiek sposób doskonała.


Inwokacja Augoeidesa jest całym sednem. Jest ona jednak trudna; przechodzi się przez wszystkie pięćdziesiąt bram Biny [tj. „przekracza Otchłań”] naraz, będąc mniej lub bardziej oświeconym, mniej lub bardziej zwiedzionym. Lecz Pierwszą i Ostatnią jest właśnie ta Inwokacja Augoeidesa.
The Temple of Solomon the King (Equinox I:1)


Jedna (One) – Cel bywa czasami objaśniany liczbowo jako „Jedna”. „Jedna” (czyli jednia) sugeruje coś pojedynczego, niepodzielnego i kompletnego.

  • W kabale tą „jednią” jest Keter, pierwsza sefira na Drzewie Życia, której nazwa dosłownie oznacza „Korona”. W terminologii kabalistycznej „Wszystkie liczby [są] Zasłonami Jedni, emanacjami, a zatem jej skażeniami.” (Crowley w Liber 777)

  • Ten sam termin jest często używany przez neoplatoników, takich jak Plotyn, który mówi:„jest to prosta, niepodzielna jedność”. (Enneady , I:1:9).

  • Ten koncept „Jedni” jest – na Zachodzie – utożsamiany z Bogiem, jak w jednej z centralnych modlitw judaizmu, “Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem - Panem jedynym” (Księga Powtórzonego Prawa, 6:4), w oświadczeniu Chrystusa, “Ja i Ojciec jedno jesteśmy” (Ewangelia wg św. Jana, 10:30), i w Koranie, “Mów: On - Bóg Jeden, Bóg Wiekuisty! Nie zrodził i nie został zrodzony! Nikt Jemu nie jest równy!” (Sura 112). 

 

Nikim (None) – Cel jest czasami, jak wspomniano wcześniej, definiowany jako "Nikim” (None) (bądź „Nic” (Naught), „Zero” lub „0”). „Nicość” oznacza brak podziału, rozróżnienia, przeciwstawienia, separacji i innych podobnych negatywności.

  • W kabale ta „Nicość” to Negatywne Zasłony Istnienia, które „przedistnieją” przed Keter. Trzy Negatywne Zasłony to „En”, „En Sof” i „En Sof Or”, co można przetłumaczyć odpowiednio jako „Nicość”, Nieograniczone” i „Nieograniczone Światło”.

  • „Nic” można zapisać jako równanie 0 = X + (-X), co oznacza, że ​​zawiera ono przeciwieństwa, a także, że jest „wynikiem” połączenia przeciwieństw.

  • Ta sama idea pojawia się również w buddyzmie zen, gdy Shunryu Suzuki pisze: „Prawdziwa istota wyłania się z nicości, chwila po chwili. Nicość jest zawsze obecna, a z niej wyłania się wszystko”. Podobnie Joshu Sasaki Roshi mówi: „Cały wszechświat jest jednią: równość zawiera w sobie różnice i dyskryminację. Aktywność równości obejmuje plus i minus. Dlatego jest zerem… Nieuchronnie, stan, w którym nie będziesz już twierdzić, że jesteś sobą, zamanifestuje się. Buddyzm stwierdza, że ​​to jest prawdziwe ja, prawdziwa miłość i ostateczna prawda. Pogląd zen jest taki, że słowa nie mogą wskazać ostatecznej prawdy. Jest to całkowite zero”.

 

Bóg – Na Zachodzie Bóg jest ostatecznym celem zjednoczenia. Bóg jest postrzegany jako najwyższa Istota, wszechmogący/wszechmocny (zawierający wszystkie siły), wszechobecny (zawierający wszystkie formy) i wszechwiedzący (zawierający całą wiedzę lub wszystkie relacje); dlatego mówi się, że Bóg jest „nieskończony”. Przykłady pochodzące od każdego z odłamów zachodniego mistycyzmu są zbyt niezliczone, by je w ogóle wymienić.

  • Ze względu na zachodnie przekonanie, że każdy człowiek posiada lub wręcz „jest” duszą oddzieloną od Boga, za mistyczny cel uważa się „zjednoczenie z Bogiem” (nazywane w neoplatonizmie „henozą”, co dosłownie oznacza „jedność”).

  • Bóg jest najwyższym Dobrem, najwyższą Prawdą, a filozofowie utożsamiają swoją koncepcję Absolutu z koncepcją Boga.

  • Alternatywne sposoby odwoływania się do wspomnianej idei obejmują „Boskość”, „Pan” i „Bóstwo”, a także niezliczone imiona Boga z różnych systemów („JHVH”, „Adonai”, „Chrystus”, „Allah”, „Tetragrammaton”, „Elohim”, „El” itd.).

“Główna idea jest taka, że Nieskończony, Absolut, Bóg, Naddusza, jakkolwiek się to nazwie, jest zawsze obecna, lecz tak ukryta i maskowana przez myśli umysłu, jak nie można słyszeć bicia serca w głośnym mieście.”
Księga jogi i magii

 

Absolut – W filozofii zachodniej pojęcie Absolutu oznacza bezwarunkową, nieskończoną, ostateczną Rzeczywistość.


  • Chociaż ludzie Zachodu w ten sposób wskazują na ten sam mistyczny cel, ludzie religijni nieuchronnie utożsamiają tę filozoficzną koncepcję Absolutu z Bogiem.

  • Absolut jest odpowiednikiem „En Sof” Kabały, „Pleromy” gnostycyzmu, „Tao” lub „Wuji” chińskiej filozofii, „Brahmana” hinduizmu itd.


“Tyś Jednością, naszym Panem we wszechświecie, Słońcem, Panem w nas samych, któremu na imię jest Tajemnica Tajemnic. Tyś największym istnieniem, którego blask rozświetla światy, Tyś tchnieniem, które sprawia, że każdy bóg, a także śmierć, boją się Ciebie.”
Liber XV: Msza Gnostycka



Słońce – Słońce jest jednym z najstarszych symboli mistycznego celu. Na Zachodzie bywa kojarzone z Bogiem na różne sposoby.

  • Słońce jest źródłem światła na świecie, a zatem pozwala nam „widzieć” rzeczywistość. Światło jest stale kojarzone z wiedzą lub świadomością (jak w „oświeceniu”), podczas gdy ciemność jest stale kojarzona z ignorancją lub złudzeniem.

  • Słońce jest źródłem życia na świecie, dlatego rozumiane jest jako symbol źródła twórczej mocy/siły tego Absolutu/Boga, czyli wszechmocy.

  • Słońce jest „okiem świata”, dlatego uznaje się, że widzi lub jest świadome wszystkich rzeczy, czyli posiada wszechwiedzę.

  • Słońce rządzi porządkiem dni, pór roku i lat, dlatego jest rozumiane jako symbol porządku, harmonii, prawa, a także jako „Architekt” (źródło wszystkich zasad/praw i wszystkich form) Kosmosu.

  • W Nowym Eonie wiemy, że (a) Słońce jest centrum naszego systemu i (b) Słońce nigdy nie „umiera”. Dlatego też jest ono symbolem bycia (a) centralną, porządkującą zasadą wszechświata, a zatem centrum lub „duszą” nas samych, oraz (b) wiecznością, nieśmiertelnością, nieskończonością itd.

  • Horus w swoich różnych formach – Ra-Hoor-Khuit, Ra-Hoor, Hoor-Apep, Hoori, Heru-Ra-Ha itd. – jest symbolem tego „Słońca”. 

Symbol Słońca - punkt w okręgu, jest sam w sobie symbolem zjednoczenia przeciwieństw: w tym kontekście Słońce reprezentuje Całość, Jedność, Wszystko, itd. Czasami Słońce (Sol) jest postrzegane jako uzupełnienie Księżyca (Luna): w tym kontekście Słońce jest reprezentowane jako połowa całości, Pan Młody jako przeciwieństwo Panny Młodej, Mężczyzna jako przeciwieństwo Kobiety, Bóg jako przeciwieństwo Duszy, itd.

“Prawdziwa magija Horusa wymaga namiętnego zjednoczenia przeciwieństw.”
Krótkie eseje o prawdzie, Glosariusz

 

Unia przeciwieństw – Ponieważ cel mistyczny wiąże się z przekroczeniem dualizmu, wszystkie symbole, które w jakiś sposób odnoszą się do zjednoczenia przeciwieństw, symbolizują ten cel. Jest ich niezliczona ilość, ale wśród przykładów można wymienić zjednoczenie następujących elementów:

  • dusza i Bóg (praktycznie wszyscy mistycy zachodu)

  • Oblubieniec (wielu mistyków chrześcijańskich i sufickich)

  • mężczyzna i kobieta

  • dziecko jako związek ojca i matki (Horus jako Zwycięskie Dziecię w Koronie)

  • Słońce i Księżyc (planetarne)

  • mikrokosmos i makrokosmos; pentagram i heksagram; 5 i 6 (hermetyczne)

  • lingam i joni (i praktycznie cała symbolika seksualna; hinduskie)

  • Lanca i Kielich/Graal (Parsifal; Msza Gnostycka)

  • krzyż i róża (różokrzyżowe)

  • lew i orzeł (alchemiczne)

  • krzyż i krąg; punkt i krąg; kwadrat i krąg (geometryczne)

  • cyrkiel i węgielnica (masońskie)

  • Serce i Wąż (Liber Cordis Cincti Serpente sub figura LXV)

  • jajo i wąż (misteria orfickie)

Ostatecznej Rzeczywistościniewyobrażalnej rzeczywistości.”
Księga kłamstw


Rzeczywistość – Mistyczny cel jest czasami utożsamiany z „Rzeczywistością”. Sugeruje to, że normalne rozumienie lub świadomość to „złudzenie” lub "ułuda", co jest tożsame z pojęciem „upadku” w religii Zachodu lub „iluzją” („maja”) filozofii Wschodu. Praktycznie wszyscy mistycy w taki czy inny sposób utożsamiają mistyczny cel z ostateczną Rzeczywistością. Nazywa się go również „Prawdą”. Podkreśla to aspekt „poczucia obiektywności/rzeczywistości” wspomnianego wcześniej mistycznego celu.


By dokonać Wielkiego Dzieła, urzeczywistnienia prawdziwej Jaźni, każdy musi także poznać są nieskończoną Wolę, swe przeznaczenie.

Liber CL vel לענ, Sandał, De Lege Libellum



Prawdziwe Ja – Termin „prawdziwe Ja” bywa czasami używany do odróżnienia od „fałszywego Ja” powiązanego z dualistycznym i ograniczonym ego. Podkreśla to, że mistyczny cel nie jest czymś odrębnym od nas samych.

  • Prawdziwe Ja jest czasami nazywane „Prawdziwą Naturą”, „Czystą Duszą” lub „Nadduszą”.

  • W hinduizmie „Atman” jest rozumiany jako tożsamy ​​z „Brahmanem”, nieskończoną, bezgraniczną Rzeczywistością, tj. „Absolutem” hinduskiej filozofii.

  • W buddyzmie mahajany/wadżrajany „Prawdziwe Ja” jest czasami nazywane „Adi-Buddą” („pierwotnym, samoistnym Buddą”), a „Prawdziwa Natura” jest czasami nazywana „Buddha-dhatu” („Naturą Buddy”).

  • W systemie kabalistycznym jest to „Jechida”, pierwotna indywidualność przypisywana na Drzewie Życia do sefiry Keter.

  • Złoty Brzask i inni nazywają go „Geniuszem”, „Daimonem” lub „Augoeidesem”. W pewnym sensie można go utożsamiać ze Świętym Aniołem Stróżem mistycyzmu thelemicznego.

 

Oświecenie – W systemach wschodnich istnieją różne terminy, które są zasadniczo równoważne naszemu angielskiemu terminowi „oświecenie”. Oznacza ono wgląd w swoje Prawdziwe Ja, Prawdziwą Naturę lub w faktyczną naturę Rzeczywistości. Różni uczeni i filozofowie wprowadzili rozróżnienia między tymi terminami a różnymi innymi ich podzbiorami, ale wszystkie one ostatecznie odnoszą się do tego samego mistycznego celu. W poszczególnych systemach istnieją różne terminy odnoszące się do wspomnianej kwestii:

  • Samadhi – W systemie hinduistycznym termin „samadhi” odnosi się do zjednoczenia podmiotu i przedmiotu percepcji w trakcie medytacji. Przynosi to „wyzwolenie” („mokszę”) z Koła Samsary, czyli cyklu narodzin, śmierci i ponownych narodzin.

  • Nirwana – W systemie buddyjskim termin „nirwana” odnosi się do wygaśnięcia poczucia „ja” lub „pragnienia”, które uwalnia od Pierwszej Szlachetnej Prawdy o Cierpieniu („dukkha”). Jest to odpowiednik muzułmańskiego słowa „fana” („przeminąć/wygasnąć/ustać”).

  • Kensho/satori  – „Kensho” i „satori” to słowa używane w buddyzmie zen, które w istocie oznaczają „ujrzenie swojej prawdziwej natury”. 

 

 

IV. Różne symbole odnoszące się do mistycznego celu


“Zaprowadzimy cię ku Absolutnej Prawdzie, Absolutnemu Światłu, Absolutnej Błogości.
Wielu adeptów poszukiwało tego na przestrzeni wieków, lecz ich słowa zostały wypaczone przez następców, a na Świętą Świętość ponownie opadła Zasłona.
Tobie, który wciąż przechadzasz się po Dworze Profana nie możemy wszystkiego objawić; lecz łatwo pojmiesz, iż religie tego świata stanowią zaledwie symbole i zasłony Absolutnej Prawdy. Podobnie rzecz ma się z filozofiami. Adeptowi, postrzegającemu te wszystkie rzeczy z góry, wybór pomiędzy Buddą a Mahometem, Ateizmem a Teizmem, wydaje się nie mieć sensu.
Liber Porta Lucis, wersy 17-19


Jak widać, istnieje więcej sposobów symbolicznego wyrażenia mistycznego celu, niż można wymienić w tym krótkim eseju. Należy pamiętać o dwóch głównych kwestiach:

1. Wszystkie te symbole odnoszą się do tego samego mistycznego celu, jakim jest przekroczenie naszej normalnej świadomości wielości/dwoistości i osiągnięcie świadomości zjednoczenia/jedni.

2. Różnica tych symboli pozwala nam nie utknąć dogmatycznie w żadnym z nich, wykluczając pozostałe. Jedną z zalet thelemicznego mistycyzmu jest wyraźna świadomość istnienia wielu różnych nazw i form wyrażania tego samego mistycznego celu, dlatego jesteśmy szczególnie ostrożni, aby nie twierdzić, że któraś z nich jest „prawdziwsza” od innej.

Pozostaje wciąż pytanie: „Jak osiągnąć mistyczny cel?” lub „Czym jest mistyczna ścieżka?”. Zostanie to wyjaśnione w następnej sekcji: Mistycyzm w praktyce.


V. Bibliografia


Thelemic Mysticism – part 2: Mysticism in Theory

https://iao131.com/2013/03/24/thelemic-mysticism-part-2-mysticism-in-theory/



VI. Przypisy


(01) Zdecydowałem się zastosować słowo „jedna” zamiast „jedność”, oraz „wiele” zamiast „wielość”, gdyż tak zostało to ujęte w Liber AL vel Legis (I:52):

Jeśli nie będzie to prawidłowe; jeśli pomieszacie odstępy, mówiąc: Są jednym, lub mówiąc: Jest ich wiele; jeśli rytuał nie będzie zawsze na mą cześć, wtedy to oczekujcie strasznych sądów Ra Hoor Khuita!

If this be not aright; if ye confound the space-marks, saying: They are one; or saying, They are many; if the ritual be not ever unto me: then expect the direful judgments of Ra Hoor Khuit!


(02) Zdecydowałem się zastosować słowo „nikim” zamiast „nicość”, oraz „dwoje” zamiast „dwoistość”, gdyż tak zostało to ujęte w Liber AL vel Legis (I:28-29):

Nikim, westchnęło światło, nikłe & bajeczne, z gwiazd, oraz dwoma. Albowiem jestem podzielona na rzecz miłości, dla szansy połączenia.

None, breathed the light, faint & faery, of the stars, and two. For I am divided for love’s sake, for the chance of union.

 

 

niedziela, 28 czerwca 2026

Thelemiczny mistycyzm, cz. 1: Wstęp

autor: IAO131


Celem niniejszego eseju jest przedstawienie podstawowej teorii i praktycznych metod mistycyzmu możliwie najprostszym językiem. Nie będzie on zatem akademicki, postaram się również by nie był dla czytelnika wyczerpujący.


Publikacja ta jest skierowana do osób, które chcą zgłębić temat thelemicznego mistycyzmu lub są świadome jego istnienia, ale mogą poszukiwać dalszych wskazówek na swojej ścieżce. Mamy nadzieję, że niniejszy esej pomoże zdefiniować mistycyzm i objaśnić jego podstawowe zasady. Liczymy też, że zachęci tych, którzy już dążą do tej Prawdy, oraz potencjalnie pomoże aspirantom w uniknięciu różnych pułapek na krętej ścieżce mistycznej.


Ponieważ cel mistycyzmu jest uniwersalny, znaczna część języka użytego we wstępie będzie miała zastosowanie do wszystkich jego form, niezależnie od religii czy kultury. Niemniej jednak, ponieważ niniejszy esej koncentruje się na mistycyzmie w rozumieniu thelemy, który jest jego szczególną odmianą, w tekście pojawią się liczne cytaty ze Świętych ksiąg thelemy i innych ważnych pism Mistrza Theriona. Ma to na celu zarówno ukazanie, jak thelema wzmacnia te same podstawowe zasady mistycyzmu, oraz przedstawienie specyficznego języka i stylu używanego w pismach thelemicznych.



I. Czym jest mistycyzm?


Mistycyzm jest nazwą zarówno celu mistyka, jak i drogi do niego wiodącej.


1. Jako cel: Mistycyzm jest bezpośrednim doświadczeniem ostatecznego duchowego celu/prawdy. 

Ponieważ cel mistyczny wiąże się z bezpośrednim doświadczeniem, można je nazwać zarówno mistycznym (mystic) jak i duchowym (mystical).


Jedno jest Wielkie dzieło, jedna Inicjacja i jedna Nagroda. Istnieje jednakże wiele symboli, w które odziane jest to, co Niewypowiedziane.”
Liber LXI vel Causae, wers 5


Mistycznemu celowi nie można nadać dokładnej nazwy, ponieważ wykracza on poza normalne rozróżnienia, które są z natury tworzone przez nazwy i definicje. Żadna nazwa, opis ani definicja nie mogłyby być kompletne, więc cel mistyczny pozostaje ostatecznie bezimienny. Chociaż wiele nazw i metafor tego celu jest z konieczności częściowych, sam Cel jest zawsze taki sam. Jest tak niezależnie od tego, czy nazywa się go „przekroczeniem Otchłani”, „oświeceniem”, „świadomością kosmiczną”, „samadhi”, „zjednoczeniem z Absolutem”, „zjednoczeniem z Bogiem”, „zjednoczeniem podmiotu i przedmiotu”, „zjednoczeniem mikrokosmosu i makrokosmosu”, „zjednoczeniem przeciwieństw”, „osiągnięciem Nirwany”, „dokonaniem Wielkiego Dzieła” lub czymkolwiek innym.


W prawdziwej religii nie ma sekty.”
Liber Librae sub figura XXX, wers 21


Ponieważ cel mistyczny jest taki sam niezależnie od czasu, miejsca i kultury (pomimo zewnętrznej wielości form), mistycyzm thelemiczny nie jest niczym nowym. Jest to jedynie szczególny zbiór symboli i metod, które pozwalają osiągnąć tę samą Prawdę, osiągalną dla każdego innego poszukiwacza oświecenia w historii ludzkości.


“Om! Wszystkie słowa są święte, wszyscy prorocy prawdziwi, zważ tylko, iż oni niewiele rozumieją...”
Liber AL vel Legis sub figura CCXX, I:56


Mistycyzm thelemiczny jest świadomy istnienia licznych mistycznych wątków w całej historii ludzkości, dlatego też jest w stanie wyjść poza częściowe prawdy, symbole i język, za pomocą których mistyczna Prawda jest objaśniana przez ludzi o różnych temperamentach i kulturach.


W języku thelemicznym Crowley czasami utożsamia „mistycyzm” z „jogą”, którą definiuje po prostu jako „zjednoczenie”. O ile mistycyzm można rozumieć jako zjednoczenie z Bogiem (lub Absolutem, Prawdą, Rzeczywistością lub czymkolwiek innym), „mistycyzm” i „joga” są w zasadzie tym samym, a terminy te można stosować wymiennie w praktycznie wszystkich przypadkach, gdy Crowley je wspomina.


2. Jako ścieżka: Mistycyzm jest nauką i sztuką osiągania bezpośredniego doświadczenia ostatecznej duchowej prawdy lub celu.


Systemy Inicjacyjne można znaleźć we wszystkich religiach; dzięki nim uczymy się o nieznanym Ukoronowaniu.”
–Liber LXI vel Causae,
wers 2


Istnieje wiele metafor tej „ścieżki” (czasem określanej jako "droga"). Metafory te mogą być jedynie mapami, które wyznaczają i kierują postępem jednostki w drodze do celu.


Sama ścieżka składa się z różnych środków dyscypliny i treningu służącego osiągnięciu mistycznego celu, a metody te często mają charakter medytacji lub [pobożnego] oddania.


Zawsze musi istnieć podział w słowie. Albowiem kolorów jest wiele, lecz światło jedno... Takoż niepokoicie się z tego powodu. Nie zadawalajcie się wyobrażeniem... Nie debatujcie o wyobrażeniu, mówiąc Ponad! Ponad!

Liber LXV. Liber Cordis Cincti Serpente sub figura אדני


Każda kultura posiada jakiś system treningu duchowego – często nazywany w thelemie „inicjacją” – jednak różne systemy odnosząc się do ścieżki i celu posługują się różnymi metodami i językami. Niemniej jednak sam cel mistyczny jest zawsze zasadniczo taki sam. 


Mistykiem jest każda osoba, która osiągnęła już ten wspomniany cel lub właśnie podąża ścieżką ku niemu. Mistycy nie zadowalają się jedynie intelektualną wiedzą lub emocjonalnymi odczuciami na temat Prawdy, Rzeczywistości, Boga, Jedynego czy Absolutu (lub jakkolwiek inaczej to nazwać byś zapragnął).


“… zrozumiesz je, wznosząc się ponad rozum, który jest tylko manipulacją umysłu, dotrzesz do czystej Wiedzy przez bezpośrednie postrzeganie Prawdy.

Liber CL vel לענ, Sandał, De Lege Libellum


Wśród mistyków są osoby, które dążą do duchowego celu w wyniku osobistego wyboru, oraz te, które czynią to za sprawą powołania. Dążą oni wszyscy do bezpośredniego doświadczenia samej Prawdy i przy właściwym nastawieniu oraz włożywszy w to odpowiedni wysiłek osiągają to doświadczenie. Dokonajmy teraz analogii, porównując mistyczny cel lub Prawdę do ognia. Filozof odczuwa satysfakcję rozmyślając o ogniu i jego konceptualizacji, naukowiec z obserwowania i manipulowania ogniem, romantyk zaś jest zadowolony z odczuwania miłości do ognia i pisania poezji o nim. W przypadku mistyka, odczuwa on zadowolenie z poznania ognia tylko poprzez bezpośrednie spalenie i pochłonięcie przez niego.


Istnieje pewien stan fizjologiczny (czy też patologiczny, w tej chwili to nieważne!), który nazywamy samadhi, i stan ten jest tak prawdziwy w odniesieniu do człowieka jak sen, upojenie, czy śmierć.

Żołnierz i garbus: ! i ?


Omawiane mistyczne doświadczenie lub też mistyczny cel nie jest jakimś transcendentnym światem, obiektem czy stanem, który jest w jakiś sposób oderwany od wszystkiego innego lub od niego odrębny. Jest ono jedynie „poza tym światem” w sensie metaforycznym, a nie w rzeczywistości. To doświadczenie, które można osiągnąć świadomie, gdy jednostki wciąż jeszcze żyją i są przebudzone. Mistycy, którzy osiągają omawiany cel, nie zostają fizycznie unicestwieni i większość z nich może nadal funkcjonować w życiu codziennym. Doświadczenie mistyczne jest potencjalnie dostępne dla każdego, jeśli tylko zastosuje się odpowiednie metody, podobnie jak komórki są niewidoczne, ale można je dostrzec, jeśli prawidłowo użyje się mikroskopu.


“Kocham was; skropiłbym was boską rosą nieśmiertelności. Ta nieśmiertelność nie jest czczą nadzieją w pozagrobowe życie; oferuję świadomość błogości. Oferuję ją teraz, na ziemi; zanim wybije godzina znajdziecie się ze Mną w Domostwach, które stoją poza Upadkiem.”
–Liber Tzaddi vel Hamus Hermeticus sub figura XC,
wersy 28-30


Bezpośrednie doświadczenie nie oznacza słuchania o mistycznym celu od innych ludzi, intelektualnego rozmyślania o nim lub odczuwania dobrych (lub złych) uczuć w związku z tą ideą. Po prawdzie, oznacza to faktyczne wprowadzenie tego celu do naszej świadomości. Oznacza, że ​​doświadczamy mistycznego celu poprzez zmianę naszego sposobu postrzegania, zmianę w naszej samej percepcji. Bezpośrednio doświadczamy tego, czym jest mistyczne „zjednoczenie” w taki sam sposób, w jaki bezpośrednio doświadczamy śnienia podczas fazy snu. Jest to intymne, bezpośrednie i nieomylne doświadczenie. W taki sam sposób postrzegamy ból głowy lub zatrucie. Mistyczny cel bywa nazywany „samadhi” i używany w analogii, np. śnienie:jawa::jawa:samadhi. Ponieważ w ten sposób odnosi się do „stanu” świadomości, mistyczny cel bywa nazywany „mistyczną świadomością” lub zjednoczoną/niezróżnicowaną/kosmiczną świadomością.



II. Czym mistycyzm nie jest?


Mistycyzm to jedynie dążenie do mistycznego celu, bezpośredniego doświadczenia zjednoczenia z Bogiem (jak to się najczęściej nazywa w naszym judeochrześcijańskim, zachodnim świecie). Nie jest on niczym innym.


Dlatego za mistycyzm NIE uznaje się następujących rzeczy:


A) Zmysły:


Tyś wyborniejszy niźli smak wszelki i dotyk; wychwalany nie będziesz, bowiem głos Twój znajduje się poza Mową i Milczeniem, nawet poza Mową w Milczeniu, a perfum Twój jest z czystej ambry; nie porównuje się go do najdoskonalszego złota spośród doskonałego złota.

Liber LXV. Liber Cordis Cincti Serpente sub figura אדני, III:19


Mistycyzm nie jest doświadczeniem zmysłowym czegokolwiek, włączając w to wszelkie wrażenia dotykowe, smaki, zapachy, obrazy i dźwięki.

  • Dlatego też praktycznie każdy mistyk wspomina o konieczności ograniczenia lub przekroczenia zmysłów w jakiś sposób.

  • Zjawiska zmysłowe mogą towarzyszyć ścieżce i celowi mistycyzmu, a nawet mogą okazać się przydatne na różne sposoby, lecz nie są samym celem. 

  • Zjawiska sensoryczne są niezwykle „intymne”, ponieważ odczuwa się je bezpośrednio, dlatego w mistycyzmie używa się w odniesieniu do nich wielu metafor i symboli (np. „widzenie Boga”, „smakowanie boskich pocałunków”, „słyszenie głosu Boga”, „czucie zapachu Boga”, „dotykanie”, a nawet seksualne zjednoczenie się z Bogiem itd.).


B) Intelekt:


“Ponieważ prawda jest ponadracjonalna, nie da się jej wyrazić językiem rozumu.”
–Postcards to Probationers


Mistycyzm nie jest intelektualną wiedzą na temat czegokolwiek, w tym matematyki, nauki, logiki, kultury popularnej i samego mistycyzmu (wiedza o celu nie jest tym samym, co jego osiągnięcie; mapa nie jest terytorium).

  • Mistycyzm nie jest ani rozumem, ani wiarą. Cel mistyczny jest często wyjaśniany jako wykraczający poza rozum, tj. intelekt, wiedzę, logikę lub „rozumowanie”, a mistycyzm nie ma nic wspólnego z „wiarą” w potocznym rozumieniu akceptowania twierdzeń bez dowodów. Mistyk domaga się najwyższego dowodu bezpośredniego doświadczenia; domaga się pewności, a nie wiary.

  • Mistycyzm nie ma nic wspólnego z wiedzą pochodzącą z nauki (empiryzm) ani z logiki (racjonalizm). Zajmuje się on jedną szczególną klasą wiedzy – bezpośrednim doświadczeniem Prawdy. Aby odróżnić ją od normalnej wiedzy, często nazywa się ją Mądrością, Zrozumieniem lub Wiedzą przez duże „W” (do tych terminów dodaje się często przedrostek „prawdziwy” lub „doskonały”, aby uzyskać np. „Prawdziwą Mądrość” lub „Doskonałość Mądrości”).

  • Wiedza może towarzyszyć ścieżce i celowi mistycyzmu, a nawet może okazać się przydatna na różne sposoby, lecz nie jest celem samym w sobie.


C) Emocje:


“Każda emocja jest obsesją. Najstraszniejszym z bluźnierstw jest przypisanie emocji Bogu w makrokosmosie lub czystej duszy w mikrokosmosie.

Jak jednak można poruszać coś, co istnieje samo w sobie i jest kompletne?'”
Księga jogi i magii, rozdz. 8


Mistycyzm nie oznacza wzmożonych emocji ani żadnej innej formy doświadczenia emocjonalnego (wzmożonego, przytępionego, dziwnego, wyjątkowego, silnego, ekspansywnego, ograniczającego et cetera). 

  • Dlatego też praktycznie każdy mistyk wspomina o konieczności „ujarzmienia niższej natury”, aby móc ujrzeć Prawdę; w przeciwnym razie człowiecza wizja ulega zamgleniu.

  • Emocje mogą towarzyszyć ścieżce i celowi mistycyzmu, a nawet mogą okazać się przydatne na różne sposoby, lecz nie są celem samym w sobie. 


D) Wizje:


Mistycyzm to nie wizje żadnego rodzaju, włączając w to najbardziej spektakularne wizje duchowe tysiącrękich bodhisattwów, najbardziej olśniewający pokaz tysiącookich uskrzydlonych bestii, ani nawet najbardziej wzniosłe wizje zawarte w dziele Crowleya Wizja i Głos

  • Wizje koniecznie wiążą się z połączeniem powyższych – zmysłów, intelektu i emocji – chociaż należą do „świata wewnętrznego”. Wizje są „wewnętrznym” odpowiednikiem naszych różnych doświadczeń zmysłowych i – według mistyka – są w równym stopniu ślepe na Światło Prawdy.

  • Praktycznie wszyscy mistycy każdej kultury twierdzą, że ostateczny mistyczny cel jest poza nazwami, poza formami i poza wszelkimi wyobrażeniami. Krótko mówiąc, wizja bodhisattwy nie czyni cię bodhisattwą; wizja Kryszny nie jednoczy cię z Nim; wizja Horusa nie czyni cię Zwycięskim Dziecięciem w Koronie. Tylko poprzez bezpośrednie doświadczenie mistycznej Prawdy przez mistyka można stać się bodhisattwą, zjednoczyć się z Kryszną, stać się Zwycięskim Dziecięciem w Koronie – lub jakąkolwiek inną metaforą, która do ciebie przemawia.


E) Bycie wzorem moralnym:


Moralność jest niematerialna; zarówno Sokrates, jak i Mahomet byli Chrystusami… Ponieważ ostateczna prawda teleologii jest nieznana,

wszystkie kodeksy moralne są arbitralne. Dlatego uczeń nie interesuje się etyką jako taką.

–Postcards to Probationers


Mistycyzm nie polega na byciu moralnym wzorem, lśniącym przykładem cnoty kojarzonej z byciem „świętym”; nie chodzi o „bycie dobrym człowiekiem” ani nawet „bycie osobą uduchowioną”. Różne cnoty i wady powszechnej religii nie mają z natury nic wspólnego z mistycyzmem. Wady, które uniemożliwiają pełne osiągnięcie mistycznego celu, są rzeczywiście wadami, a cnoty, które pomagają, są oczywiście cnotami, jednak są one postrzegane jedynie jako środki do osiągnięcia wspomnianego celu. Mistyk nie wkracza na mistyczną ścieżkę i nie podąża nią, aby zdobyć szacunek towarzyszy lub być postrzeganym jako lśniący wzór moralności. Zwłaszcza w mistycyzmie thelemicznym moralność jest po prostu środkiem do osiągnięcia omawianego celu, a ponieważ każdy jest wyjątkowy, również moralność może być wyjątkowa dla każdej jednostki. Nie oznacza to, że mistycy nie przejmują się wadami i cnotami, ale postrzegają je w kontekście utrudniania lub ułatwiania im osiągnięcia bezpośredniego doświadczenia Boga/Prawdy/Absolutu. Wbrew temu, że są wzorcami moralności, wielu mistyków jest w rzeczywistości krytykowanych, prześladowanych i znieważanych przez masy za swoje „nienaturalne”, „niecywilizowane” lub „bluźniercze” zachowanie. Słynni mistycy, tacy jak Mistrz Eckhart, Mansur Al-Halladż, a nawet sam Chrystus, byli prześladowani za bluźnierstwa. Pragnę jeszcze zwrócić uwagę, że „skandaliczne” zachowanie mistyków jest tak powszechne, że istnieje nawet określenie na nie: „szalona mądrość”. 


F) Powodowanie zmian w świecie:


Mistycyzm NIE jest zmianą czegokolwiek w obrębie świata. Obdarowywanie darami lub jałmużną, podżeganie do zmian politycznych, akty dobroci i złośliwości, wykorzystywanie dywinacji do przewidywania i wpływania na przyszłość, a nawet postęp w jakiejkolwiek organizacji (czy to „przyziemnej”, jak korporacja, czy „świętej”, jak organizacja ezoteryczna) nie mają nic wspólnego z mistyczną ścieżką ani mistycznym celem. Z tego powodu mistycyzm często odróżnia się od magiji, choć nieuchronnie się one przeplatają, łączą i – jeśli zastanowić nad samą magiją i jej praktyką – mają ten sam cel.


Mistycyzm jest TYLKO celem lub drogą wiodącą do niego, do bezpośredniego doświadczenia Absolutu, ostatecznej duchowej Prawdy.



III. Magija a mistycyzm


Magię często definiuje się w sposób uzupełniający lub kontrastujący z mistycyzmem. Liber ABA: Book Four, Magnum Opus Aleistera Crowleya, składa się z czterech części: pierwsza nosi tytuł „Mistycyzm”, a druga „Magija”. 


“Aspirujący mag analizuje tylko siebie w celu znalezienia nowych światów do podboju… cała magija [jest] nauką i sztuką rozszerzania w sobie, po pierwsze, własnych zdolności, po drugie w naturze zewnętrznej, ich ukrytych cech.”
Magick Without Tears, rozdz. 83


Magija była przez Crowleya definiowana jako „nauka i sztuka powodowania zmian zgodnie ze swoją Wolą”. Obejmuje ona zatem wiele metod, dzięki którym mag może stopniowo rozszerzać, podbijać i wzbogacać swoją Wolę. Magowi zależy na większej mocy, aby móc wprowadzać w życie swoją Wolę. Czyni to zasadniczo poprzez większą kontrolę (nad ciałem i umysłem), większą wiedzę (zarówno o sobie, jak i o świecie) jak i większe umiejętności.


Mistycyzm został zdefiniowany powyżej jako „nauka i sztuka osiągania bezpośredniego doświadczenia ostatecznej duchowej prawdy lub celu”. Dlatego nie ma innego celu niż osiągnięcie tego bezpośredniego doświadczenia. Wszystko, co utrudnia osiągnięcie tego celu poprzez odwrócenie uwagi od niego, nie jest częścią ścieżki. Wszystko, co pomaga ów cel osiągnąć poprzez dalsze na nim skupienie, jest tej ścieżki częścią. Z tego powodu ogrom praktyk mistycznych należących do różnych systemów obejmuje pozbywanie się większości rzeczy, które będą rozpraszać aspiranta poprzez jego zmysły (jedzenie, luksus), emocje (seks, odurzenie) i umysł (przyziemna wiedza, troska o sprawy światowe). Dlatego też większość wspomnianych systemów nie zawraca sobie głowy „magicznymi mocami” (znanymi w Indiach jako siddhi), mimo że są one naturalnie nabywane przez wielu podążających ścieżką.

Niektórzy mogą wysunąć (słusznie) argument, że magija i mistycyzm nie są wcale aż tak przeciwstawne, jak to tu przedstawiono. Prawdą jest, że magija i mistycyzm kończą się na tej samej Prawdzie, jednak to pewna perspektywa magiji jest przeciwstawna mistycyzmowi. Bywa że magiję dzieli się na „taumaturgię” i „teurgię”.


  • Taumaturgia – zdolność czynienia cudów, cudotwórstwo – polega na dokonywaniu zmian w świecie w oparciu o magiczną wiedzę i umiejętności, w tym między innymi obejmuje dywinację w odniesieniu do przyszłości, zdobywanie pieniędzy i miłości, widzenie odległych miejsc, praktycznie wszelkie zjawiska parapsychiczne, a nawet różne sposoby doskonalenia ciała, umysłu, emocji i woli jednostki. Oto właśnie rodzaj magiji, który różni się od mistycyzmu i jest mu przeciwny.

  • Teurgia jest magiczną praktyką osiągania jedności ze Źródłem, Boskością, Bóstwem, Jednością, Jedynym (etc.). O ile magija jest „teurgiczna”, jej cele są identyczne z celami mistycyzmu. Oto jest magija, która różni się od mistycyzmu tylko ścieżką, ale nie celem. „Teurgiczna” perspektywa to ta, którą przyjmuje Crowley, gdy pisze na początku Magiji w teorii i praktyce, że istnieje jedna główna definicja celu każdego rytuału magicznego. Jest nim zjednoczenie mikrokosmosu z makrokosmosem. Najwyższym i doskonałym rytuałem jest zatem Inwokacja Świętego Anioła Stróża, czyli w języku mistycznym zjednoczeniem z Bogiem.” 


Dla maga, dzieła taumaturgii są przydatne, ponieważ pomagają poszerzyć moc i panowanie nad sferą wpływów jednostki. Dla mistyka, dzieła taumaturgii są w najlepszym razie rozproszeniem uwagi, a w najgorszym złudzeniami, które utrwalają fałsz. Taumaturgia obejmuje większość lub wszystkie te rzeczy, którymi mistycyzm NIE jest, jak wyjaśniono wcześniej. Mistycy koncentrują się na mistycznym celu i niczym innym, a wszystkie pozostałe rzeczy – magiczne czy nie – odwracają tylko od tego celu uwagę. 



IV. Podsumowanie


Podsumowując:

  • Mistycyzm rozumiany jako cel jest bezpośrednim doświadczeniem ostatecznej duchowej prawdy.

  • Mistyczny cel jest ostatecznie niewyrażalny, nienazwany (bezimienny). Wszystkie kultury posiadają różne języki opisujące ten mistyczny cel, ale wszyscy mistycy wszystkich czasów i miejsc osiągają tę samą Prawdę, pomimo różnorodności sposobów mówienia o niej. 

  • Mistycyzm rozumiany jako ścieżka, jest nauką i sztuką osiągania bezpośredniego doświadczenia ostatecznej duchowej prawdy lub celu.

  • Każdy, kto podąża tą mistyczną ścieżką i osiąga ten mistyczny cel, jest „mistykiem”.

  • Mistycyzm to bezpośrednie doświadczenie, stan bytu, dostępny każdemu dzięki odpowiedniemu nastawieniu i wysiłkom. To bezpośrednie doświadczenie nie jest czymś poza światem, w innej sferze czy poza śmiercią: jest to doświadczenie dostępne dla każdego, kto jest świadomy i żywy.

  • Bezpośrednie doświadczenie oznacza, że ​​doświadczamy mistycznego celu w naszej własnej świadomości, poprzez intymną i nieomylną zmianę/przesunięcie w samym naszym postrzeganiu. Zmiana ta nie zachodzi w wyniku wyłącznie słuchania o mistycznym celu, rozmyślania lub dyskutowania o nim. 

  • Mistycyzm jest jedynie osiągnięciem mistycznego celu. NIE chodzi w nim o zmysły, intelekt, emocje, wizje, bycie wzorem moralnym, ani nawet o jakąkolwiek zmianę świata.

  • O ile magia jest „taumaturgiczna”, zajmująca się zmianami i mocami w świecie, różni się od mistycyzmu i nie pokrywa z nim. O ile magia jest „teurgiczna”, dążąca do zjednoczenia z Boskością, jest tożsama z mistycyzmem.


Pomimo tego powyższego ogromu definicji i wyjaśnień, wciąż nie wiemy, czym dokładnie jest mistyczny cel i na czym tak naprawdę polega mistyczna ścieżka. Następne dwie części tego eseju będą bardziej zagłębiać się w (a) cel mistyczny i (b) ścieżkę mistyczną – czyli zajmą się (a) mistycyzmem w teorii i (b) mistycyzmem w praktyce.



V. Bibliografia


Thelemic Mysticism – part 1: Introduction

https://iao131.com/2013/03/20/thelemic-mysticism-part-1-introduction/