czwartek, 5 lutego 2026

Filozofia Thelemy, cz. 3: Etyka

 Autor: IAO131

I.

Proklamacja „Czyń wedle swej woli będzie całym Prawem” pochodząca z Liber AL vel Legis (I:40) ma szczególnie głębokie implikacje w sferze moralności. W dziełach Crowleya znajduje się mnóstwo materiału zgłębiającego ten temat.


Jako że „nie ma prawa poza Czyń wedle swej woli” (Liber AL vel Legis III:60), jedynym „słusznym” działaniem jest takie, które tę Wolę spełnia, a jedynym „złym” działaniem jest to, które tę Wolę udaremnia. Jak mówi Liber AL vel Legis (I:41), „Słowem Grzechu jest Ograniczenie”. Crowley wyjaśnia: ​​„To ogólne stwierdzenie oraz definicja grzechu lub błędu. Wszystko, co krępuje Wolę, przeszkadza jej lub odciąga uwagę od niej, jest grzechem” (The Law is For All). Zasadniczo, każda forma moralności, która funkcjonuje w kategoriach absolutnych, głosząca, że jakakolwiek cecha jest a priori „dobra” lub „niedobra” (lub „zła”), jest anatemą dla Thelemy. „Dla nas zatem „zło” jest pojęciem względnym. Jest ono tym, „co przeszkadza człowiekowi w spełnianiu jego prawdziwej Woli”” (The Law is For All).


Postawa zarówno wobec siebie jak i innych jest nieuniknionym następstwem zasady „Czyń wedle swej woli”. Ponieważ „nie masz żadnego prawa, poza czynieniem swej woli” (Liber AL vel Legis I:42), zatem posiadająca nieocenioną wartość samodyscyplina pomaga człowiekowi czynić swoją Wolę z pełnym, zaangażowaniem. Jak wyjaśnia Crowley: „To, co jest prawdą dla każdej Szkoły, jest równie prawdziwe dla każdego człowieka. Sukces w życiu, oparty na Prawie Thelemy, wymaga surowej samodyscypliny” (Magick Without Tears, rozdz. 8). Ponadto, ponieważ „Każdy mężczyzna i każda kobieta to gwiazda” (Liber AL vel Legis I:3), i każda z nich ma swoją własną, unikalną ścieżkę, każda „gwiazda” musi zatem postępować zgodnie ze swoją własną Wolą i unikać ingerencji w sprawy innych. Krótko mówiąc, zajmij się swoimi sprawami. „Konieczne jest, abyśmy raz na zawsze zaprzestali tego ignoranckiego wtrącania się w sprawy innych. Każdy musi mieć swobodę podążania własną drogą” (The Law is For All). Oznacza to zatem, że istnieje całkowita wolność moralna, łącznie z wolnością seksualną. „Przepełnijcie się także wolą miłości, jeśli taka wasza wola, kiedy, gdzie i z kim chcecie!(Liber AL vel Legis I:51). Nie jest to „niekontrolowany indywidualizm” – a co za tym, nie wyklucza to możliwości sprawowania władzy. W Thelemie panuje przekonanie, że każda gwiazda ma swoją szczególną funkcję w porządku rzeczy i musi ją pełnić z pełnym skupieniem, co może obejmować także funkcję danej osoby w sprawach państwowych. „W państwie każda jednostka musi funkcjonować perfekcyjnie. I niechaj nie odczuwa zazdrości względem innych, a swe zadania traktuje jako konieczne i święte. Tylko wtedy zbudujesz wolne państwo, którego Wola będzie ukierunkowana na dobrobyt wszystkich jednostek” (Liber Alef).


Oprócz przeniesienia punktu ciężkości moralności na jednostkę i uczynienia Woli miarą tego, co jest „dobre”, a co „złe”, Thelema podkreśla pewne cechy moralne kosztem innych i uważa pewne doświadczenia za „dobre”.


Jednym z działań, do których zachęca Thelema, jest osiągnięcie Wiedzy i Konwersacji ze Świętym Aniołem Stróżem, Unia z Bogiem, rozpuszczenie ego (proces ten może być również znany pod jakąkolwiek inną metaforyczną nazwą stosowaną w mistycyzmie). Crowley wyjaśnia: „Człowiek powinien myśleć o sobie jako o LOGOSIE, jak o czymś, co znajduje się w ruchu. Dlatego formuła. „czyń wedle swej woli” jest nieuchronnością. Dopiero wtedy stajemy się sobą, gdy zapominamy o sobie, o swej odrębności. Stajemy się Wszystkim, PANEM, kiedy stajemy się Zerem [patrz rozdział „Ontologia” w tym eseju]” („Poprzednicy Thelemy”). Crowley wyraża to jasno, pisząc: „W Księdze znajduje się wiele nakazów etycznych o charakterze rewolucyjnym, ale wszystkie stanowią szczegółowe przykłady ogólnego nakazu, aby uświadomić sobie własną absolutną boskość i działać z szlachetnością, która z tej wiedzy wynika” (Confessions, rozdz. 49). Uważa się, że osiągnięcia te są dostępne dla każdego i pomagają człowiekowi lepiej zrozumieć świat, siebie i swoja Wolę.


Częstym motywem moralnym Thelemy jest siła górująca nad słabością. „Piękno i siła, radosny śmiech i rozkoszne osłabienie, moc i ogień, oto co pochodzi od nas” (Liber AL vel Legis II:20). „Moi uczniowie są dumni i piękni; silni i bystrzy, władają na swych ścieżkach jako potężni zdobywcy. Słabi nieśmiali, niedoskonali, tchórzliwi, biedni, płaczliwi – oto moi wrogowie, przybywam by ich zniszczyć” (Liber Tzadi, wersy 24–25).


W związku z tym Thelema ma odmienne spojrzenie na „współczucie”: „To jest także współczucie; koniec chorobom ziemi. Oto wykorzenienie żałoby; podlewanie kwiatów” (Liber Tzadi, werset 26). „Nie mamy nic wspólnego z wygnańcami i niezdolnymi, niech sczezną w swym nieszczęściu. Nic nie czują. Współczucie stanowi ułomność królów; zadepcz nieszczęśliwych & słabych; oto prawo silnych; oto nasze prawo i radość świata.” (Liber AL vel Legis II:21). Oznacza to, że „współczucie” nie jest rozumiane jako wsparcie słabych, ale wręcz przeciwnie: „wykorzenienie żałoby” lub niszczenie słabych oraz „podlewanie kwiatów”, czyli wspieranie silnych. Jest to współczucie, ponieważ jest ono „końcem choroby Ziemi”.


Inny pogląd na litość pojawia się także w świetle założenia Thelemy, że „Każdy mężczyzna i każda kobieta to gwiazda” (Liber AL vel Legis, I:3). Crowley pisze: „Litość wiąże się bowiem z dwoma bardzo poważnymi błędami –

błędami, które w żaden sposób nie pasują do opisanego tu kształtu świata. Pierwszy z tych błędów polega na ukrytym założeniu, że coś jest z tym światem nie tak. (…) Drugi błąd jest jeszcze poważniejszy, ponieważ wiąże się z kompleksem ego. Okazywanie komuś litości nie jest bowiem niczym innym jak pochodną przekonania o swojej wyższości. Kim bowiem jesteśmy byśmy przesądzali, co jest dla niego właściwe? Stawiamy się w lepszej pozycji, co w sposób widoczny kłóci się z etyką thelemy mówiącą, że „Każdy mężczyzna i każda kobieta to gwiazda” i posiada suwerenną duszę. Wystarczy więc choć przez chwilę pomyśleć, by wykazać całkowitą niedorzeczność takiej postawy w odniesieniu do podstawowych faktów metafizycznych” (O Thelemie). Ponadto „Księga Prawa uważa litość za coś nikczemnego… litowanie się nad drugim człowiekiem jest dla niego obrazą. On również jest gwiazdą, „jedną, indywidualną i wieczną”. Księga nie potępia walki – „Jeśli byłby on Królem, nie mógłbyś go zranić” (Conessions, rozdz. 49).


Prowadzi nas to do innego poglądu, który głosi że Thelema akceptuje istnienie konfliktów. „Pogardzajcie także wszystkimi tchórzami, zawodowymi żołnierzami, którzy miast walczyć, bawią się; wszystkimi głupcami pogardzajcie! Lecz gorliwi i dumni, królewscy i wyniośli, jesteście braćmi! Jako bracia walczcie! (Liber AL vel Legis III:57-59). Chociaż w księdze Prawa mówi się wiele o Miłości, nie ma tam słowa o Sentymentalności. Nienawiść ma wiele wspólnego z Miłością. „Jako bracia walczcie!” Znaczenie tych słów pojmują wszystkie ludzkie rasy. Miłość opisana w Liber Legis jest odważna, męska, czasami orgiastyczna. Delikatność jest delikatnością mocy” (Liber II: Orędzie Mistrza Theriona).


Thelema nakazuje również jednostce cieszyć się życiem. Ogólny motyw akceptacji i dostrzegania radości we wszystkich aspektach życia przenika Thelemę. „Pamiętajcie wszyscy, że egzystencja jest czystą radością; że wszystkie smutki są jeno jako cienie; odchodzą & są spełnione, lecz jest to, co pozostaje. (...) Będą się radować, nasi wybrańcy; ten, kto się smuci, nie pochodzi od nas. (...) Lecz wy, o moi ludzie, podnieście się & przebudźcie! Rytuały odprawiajcie należycie, z radością & pięknem! (...) ...święto życia i większe święto śmierci! Święto każdego dnia w waszych sercach, w radości mego zachwytu! Święto każdej nocy ku Nu i przyjemności największej rozkoszy! Tak! świętujcie! radujcie się! odtąd nie ma lęku! (...) Pisz & w pisaniu znajdź ekstazę! Działaj & bądź naszą podstawą w działaniu! Drżyj radością życia & śmierci!

(Liber AL vel Legis II:9, 19, 34-35, 41-44, 66). „Jest radość w wyruszaniu; jest radość i w podróży; jest radość w celu” (Liber Tzadi, wers 22). Ten pogląd na świat wywodzi się z idei metafizycznych [patrz rozdział „Kosmologia” w tym eseju], które Thelema głosi. Krótko mówiąc, „jest ona [Nuit] (…) nieskończonością, w której żyjemy, poruszamy się i istniejemy. (…) Jest on [Hadit] (…) wieczną energią, nieskończonym ruchem, głównym ośrodkiem całego istnienia. Wszechświat manifestuje się wraz z zaślubinami Nuit i Hadita, bez nich nie mogłaby istnieć żadna rzecz. Ta wieczna, ta nieustanna małżeńska uczta jest zatem naturą rzeczy samych w sobie, i wszystko, co istnieje, stanowi krystalizację boskiej ekstazy. (Prawo Wolności).


Na koniec należy pamiętać, że: „Nie ma prawa poza Czyń wedle swej woli” (Liber AL vel Legis III:60). Wszystkie te idee podporządkowane są centralnej zasadzie: „Czyń wedle swej woli”. W tym tkwi piękno słowa Thelema, które zawiera tak zwięzłą i wzniosłą odpowiedź na problemy moralne, a jednocześnie niesie ze sobą złożone i zawiłe implikacje.



II. Bibliografia.

The Philosophy of Thelema, pt.3: Ethics

https://iao131.com/2011/01/29/the-philosophy-of-thelema-pt-3-ethics/